İklim değişikliği Akdeniz'i vurdu: Sıcak hava dalgası alanı yüzde 70

World Weather Attribution (WWA) ağının geçtiğimiz günlerde yayımladığı hızlı atıf analizine göre, 2026 yazında Avrupa denizlerinde ölçülen sıcaklıkların, insan kaynaklı iklim değişikliği olmasaydı Akdeniz'de bu ölçekte görülmesi "neredeyse imkânsız" olacaktı. Claire Bergin ve ekibinin imzasını taşıyan 90 numaralı WWA bilimsel raporu, dört farklı bölgede yılın ve temmuz ayının en sıcak 14 günlük deniz yüzeyi sıcaklığı dönemlerini inceledi.

Türkiye açısından en doğrudan sonuçlar, çalışmanın "Doğu Akdeniz" olarak tanımladığı havzada ortaya çıkıyor. WWA bu tanıma Doğu Akdeniz'in yanı sıra Adriyatik, İyon ve Ege denizlerini de dahil ediyor; bu da Türkiye kıyılarının doğrudan analiz kapsamında yer aldığını gösteriyor. Rapora göre bölgede denizel sıcak hava dalgası koşullarının görüldüğü alan oranı 2026'da yüzde 70'e yaklaştı. İnsan kaynaklı ısınmanın olmadığı 1,4 derece daha soğuk bir iklimde ise bu oran yüzde 9'da kalacaktı. WWA, Akdeniz havzalarındaki yaklaşık 2 derecelik sıcaklık artışının doğrudan insan kaynaklı iklim değişikliğine atfedilebileceğini hesaplıyor.

WWA, denizel sıcak hava dalgasını, deniz yüzeyi sıcaklığının 1982-2011 iklimolojisine kıyasla yerel 90'ıncı yüzdelik eşiği en az beş gün boyunca aşması olarak tanımlıyor. Diğer bölgelerde iklim değişikliğine atfedilen ısınma oranları ise daha düşük kaldı: Biskay Körfezi–İber Yarımadası bölgesinde 1,4 derece; İrlanda ve batı Britanya çevresini kapsayan Kelt bölgesinde 1,3 derece. Sıcak hava dalgası görülen alan oranı ise Kelt bölgesinde yüzde 80 (daha soğuk bir iklim senaryosunda yüzde 30), İber-Biskay'da yüzde 90 (yüzde 40) ve Batı Akdeniz'de yüzde 80 (yüzde 40) olarak hesaplandı.

Raporun yöntem bölümünde, Kelt bölgesi dışındaki üç havzada gözlenen ısınma eğiliminin iklim modellerinin öngördüğünden belirgin biçimde daha güçlü olduğu belirtiliyor. WWA bu nedenle Akdeniz için belirttiği 2 derecelik atfı "muhafazakâr bir tahmin" olarak nitelendiriyor. Raporun ortak yazarlarından Bern Üniversitesi araştırmacısı Catherine Gregory'ye göre, temmuz ayında tüm Akdeniz'in ortalama sıcaklığı 27 derecenin biraz üzerindeydi ve bu değer kayıtlardaki en yüksek temmuz seviyesi olarak tarihe geçti. Mayorka'nın batısındaki bir şamandıra ise açık suda 33 derecenin üzerini kaydetti.

Copernicus: Kutup Dışı Okyanuslarda En Sıcak Temmuz

Analiz, Copernicus İklim Değişikliği Servisi'nin Temmuz 2026'yı 60° Güney ile 60° Kuzey enlemleri arasındaki okyanuslarda kayıtlara geçen en sıcak temmuz ayı ilan etmesinin ardından geldi. Servise göre bu bölgede ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı 20,96 dereceye çıktı; Avrupa çevresindeki Atlantik ile Batı Akdeniz'de temmuz sıcaklık rekorları kırıldı. Copernicus, bu sıcaklık artışının bir bölümünün ekvatoral Pasifik'te gelişmekte olan El Niño koşullarından kaynaklandığını belirtiyor.

Copernicus Deniz Servisi'nin verilerine göre 13 Ağustos 2026'da en büyük sıcaklık sapmaları Batı Akdeniz'de kaydedildi. Özellikle Fransa'nın güneyindeki Aslan Körfezi'nde sıcaklıklar ortalamanın yaklaşık 6 derece üzerine çıktı. Aynı veriler Ege Denizi'nin bazı kesimlerinde ortalamanın altında su sıcaklıkları gösteriyor; bu da tablonun bölge içinde bile tek tip olmadığını ortaya koyuyor.

WWA raporu, aşırı deniz sıcaklıklarının mercan, sünger ve makroalg gibi habitat oluşturan türlerde kitlesel ölümlere yol açtığını; bu etkinin besin zinciri boyunca omurgasızlara, balıklara, deniz kuşlarına ve deniz memelilerine yansıdığını aktarıyor. Deniz tabanına bağlı türler, yer değiştirme kapasiteleri kısıtlı olduğu için daha kırılgan durumda. Reuters'a konuşan Kuzey Carolina Üniversitesi'nden deniz ekolojisti John Bruno, bazı türlerin daha soğuk sulara doğru kuzeye kaydığını ancak hepsinin uyum sağlayamadığını vurgulayarak şunları söyledi: "Birçok tür için uyumun mutlak biyolojik sınırlarına hızla yaklaşıyoruz." Rapor ayrıca Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'nin (ECDC) vibriyoz gibi suyla bulaşan hastalıklarda artan riske dikkat çektiğini hatırlatıyor.

Farklı kurumların verileri de bu ısınma eğilimini doğruluyor. Copernicus Deniz Servisi'nin Ocean State Report yayınına göre Akdeniz, uydu kayıtlarının 1980'lerde başlamasından bu yana küresel ortalamadan daha hızlı ısınıyor. Avrupa Çevre Ajansı da tüm Avrupa denizlerinin 1870'ten, özellikle de 1970'lerin sonundan bu yana belirgin biçimde ısındığını; yüksek emisyon senaryosunda 2100'e kadar 2 ila 6 derecelik ek bir artış öngörüldüğünü bildiriyor. WWA'nın hesaplamalarına göre küresel ısınma sanayi öncesi döneme kıyasla 2,8 dereceye ulaşırsa, 2026'da görülen benzer aşırı olaylar 1,3 ila 1,9 derece daha sıcak yaşanacak.