İklim değişikliği, en çok 0-9 yaş grubunu etkiliyor

Vrije Universiteit Brussel (VUB) öncülüğündeki uluslararası ekibin 26 Ağustos 2026 tarihli çalışması (Pietroiusti et al., 2026, “Age-specific exposure to human-induced increases in humid heat”,), iklim modellerini yaş gruplarına göre ayrıştırılmış nüfus verileriyle birleştiriyor. Araştırma, sadece gözlenen sıcaklık artışını ölçmekle kalmayıp bu artışın ne kadarının insan kaynaklı olduğunu atıf (attribution) yöntemiyle hesaplıyor. Çalışmada ısı stresi, ıslak hazne küre sıcaklığının (WBGT) 28°C’yi aştığı (orta düzey ısı stresi) günler olarak tanımlanıyor.

• Çocuklar Yaşlılara Göre Çok Daha Yüksek Risk Altında: VUB duyurusuna göre, dünyada 0-9 yaş grubundaki 560 milyon çocuk (%43), insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle yılda en az bir ay fazladan ısı stresi yaşıyor. 60-69 yaş grubunda bu sayı 190 milyon (%30). Üniversite, çocuklardaki maruziyetin yaklaşık üç kat daha fazla olduğunu vurguluyor.

• Farklı Eşikler, Çarpıcı Rakamlar: Carbon Brief analizine göre 10 yaş altı çocukların %40’ından fazlası (~580 milyon çocuk) yılda en az 20 fazladan ısı stresi günü geçiriyor. Günümüz iklim koşullarında 10 yaş altı çocukların %11’i, insan kaynaklı iklim değişikliğine atfedilebilen 100 günden fazla ek ısı stresine maruz kalıyor (60-69 yaş grubunda bu oran %6). Yılda 150 günden fazla ısı stresine maruz kalan çocuk sayısı ise iklim değişikliği olmayan bir dünyadaki 120 milyondan (%9) bugün 350 milyona (%27) yükselmiş durumda.

• Gelecek Senaryoları (1,5°C ve 2°C): SSP2 nüfus senaryosuna göre, yılda en az bir ay fazladan tehlikeli sıcaklık yaşayan 0-9 yaş çocuk sayısı 1,5°C ısınmada 620 milyona (%49), 2°C’de 650 milyona (%59) ulaşıyor. 100 günden fazla ek ısı stresi yaşayan çocukların oranı ise 1,5°C’de %13, 2°C’de %23’e çıkıyor.

• Coğrafi Eşitsizlik: Nemli sıcaklıktaki en büyük artışlar tropik bölgelerde ve genç nüfuslu yoksul ülkelerde (Güney/Güneydoğu Asya ve Batı Afrika) yoğunlaşıyor. Yük, emisyonlara en az katkı sunan ülkelere biniyor.

• Türkiye Açısından Değerlendirme: Çalışmada Türkiye için ayrı bir veri sunulmasa da iki unsur öne çıkıyor:

  1. Nüfus Yapısı: TÜİK 2024 verilerine göre Türkiye’de 0-17 yaş nüfusu %25,5 (AB ortalaması %17,8). Dolayısıyla aynı ısı stresi artışı Türkiye'de oransal olarak daha geniş bir çocuk kitlesini etkiliyor.

  2. Kentsel Isı Adası Etkisi: Çözünürlük kısıtları nedeniyle kentsel ısı adası etkisi hesaplamalara yansımıyor; bu da İstanbul, İzmir, Mersin gibi nemli kıyı kentlerindeki gerçek riskin tahmin edilenden yüksek olabileceğini gösteriyor.

• Politika ve Uyum Önlemleri: Bu araştırma, sıcaklık artışının insani kaynağını yaş gruplarına göre ayrıştırmasıyla ön plana çıkıyor. Isı stresi yaşa göre adaletsiz dağılan bir yükse, kreş, anaokulu ve okullardaki soğutma kapasiteleri ile sıcak hava protokolleri iklim uyum politikalarının merkezine yerleşmek zorunda.