Yunanistan'da çevre kirliliği azaldı, kalp krizi vakaları düştü

Yunanistan'ın linyit havzası Batı Makedonya'da yürütülen yeni bir çalışma, kömür santrallerinin devreden çıkarılmasıyla hava kirliliğinin gerilemesinin, bölge hastanelerindeki kalp kaynaklı yatışlardaki azalmayla eş zamanlı gerçekleştiğini ortaya koyuyor. International Journal of Environmental Research and Public Health dergisinde Ocak 2026'da yayımlanan araştırma, 2011-2014 dönemi ile 2021 yılını karşılaştırdığında partikül madde 10 (PM10), kükürt dioksit (SO2) ve azot oksit (NOx) düzeylerinde belirgin bir düşüş ölçtü.

Çalışmanın verileri Kozani, Ptolemaida, Florina ve Grevena'daki dört bölge hastanesinin kayıtlarından derlendi. Batı Makedonya Üniversitesi, Aristoteles Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Ptolemaida Devlet Hastanesi araştırmacılarının imzasını taşıyan makaleye göre; kirlilikteki düşüşe, santrallere yakınlığı nedeniyle yüksek maruziyet bölgesi olan Ptolemaida ve Florina'da akut koroner sendrom ve atriyal fibrilasyon kaynaklı hastane yatışlarındaki belirgin azalma eşlik etti.

Yazarlar bulgularını sunarken temkinli bir dil benimsiyor: Aylık kirletici konsantrasyonları ile kardiyovasküler yatışlar arasındaki ilişki "mütevazı ama istatistiksel olarak anlamlı" biçimde tanımlanıyor ve sonuçlar doğrudan bir nedensellikten ziyade ilişki (korelasyon) olarak aktarılıyor. Tek bir çalışmadan çıkan ve henüz bağımsız bir doğrulaması bulunmayan bu sonucun ağırlığını da bu dengeli çerçeve içinde okumak gerekiyor.

"Doğal laboratuvar" bölgesi

Kömürün sağlık üzerindeki yükü, uzun süredir esas olarak simülasyon ve modelleme çalışmalarıyla tahmin ediliyordu. Son yıllarda literatürde öne çıkan yeni katman ise santral kapanışlarından sonra sahada bizzat ölçülen somut sağlık verileri oldu. Yunanistan bu ölçümü mümkün kılan az sayıdaki ülkeden biri: Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre linyitin ülkenin elektrik üretimindeki payı 2005'te yüzde 60 iken 2021'de yüzde 10'a geriledi. Mayıs 2022'de kabul edilen Ulusal İklim Yasası ise sera gazı salımlarında 2030'a kadar yüzde 55 azaltım, 2050'de net sıfır ve linyitten elektrik üretiminin 2028'e kadar tamamen sonlandırılmasını öngörüyor.

Atmosphere dergisinde yayımlanan ayrı bir çalışma da aynı bölgede 2010-2021 döneminde PM2.5 ve PM10 konsantrasyonlarında genel bir düşüş ölçümledi ve bölgedeki ana kirlilik kaynaklarını linyit madenciliği, linyit santralleri ve ısınma amaçlı biyokütle yakımı olarak tanımladı.

Madalyonun diğer yüzünde ise bölgenin sosyo-ekonomik yapısı yer alıyor. Agence France-Presse'in (AFP) derlemesine göre Batı Makedonya'da işsizlik, yüzde 8,1 olan ulusal ortalamanın iki katına ulaşmış durumda; bölge son on yılda nüfusunun onda birini kaybetti ve sendikalar 10 binden fazla iş kaybından söz ediyor. Bölgedeki yerel tartışma bu nedenle "temiz hava mı, yoksa istihdam mı" ikilemine sıkışmış durumda seyrediyor.